Index

Home

בס"ד

HET JOODSE GEZINSLEVEN

Door: Orli ben-Perach (Evers)-Weyel

Aflevering 12: HEFSEK TAHARA (2)

 

Op elke dag van het jaar kan hefsek tahara (in het vervolg h.t.) gedaan worden. Het is belangrijk om de h.t. op tijd te doen en niet uit te stellen. We zijn dat verplicht tegenover G’d die deze dag voor ons bepaald heeft als geschikte dag voor h.t., en daarmee de dag van tewiela (onderdompeling) in het mikwa als ideale dag voor hereniging met de echtgenoot. Door de h.t. uit te stellen wordt dus ook de tewiela uitgesteld wat de echtgenoot onnodig een teleurstelling bezorgt. De vrouw heeft dus in deze haar verantwoordelijkheid tegenover G’d en ook tegenover haar man.

 

Hefsek Tahara op bijzondere dagen

 

Op erev Sjabbat

De h.t. moet voor het aansteken van de kaarsen worden gedaan, omdat vanaf het moment dat we de Sjabbat op ons hebben genomen de volgende dag (Sjabbat) begint.

Als dit door tijdgebrek toch niet gelukt is, kan ze h.t. doen na het kaarsen aansteken maar moet ze er voor zorgen voor de sjekie’a (zonsondergang) klaar te zijn.

Het beste is om bij gebrek aan tijd aan te steken met beracha (zegenspreuk) maar hardop te zeggen dat men de Sjabbat nog niet op zich neemt, vervolgens h.t. te doen (voor de sjekie’a), en pas na afloop daarvan te zeggen: ,,vanaf nu neem ik de kedoesjat hasjabbat op me”. (In plaats van dit laatste kan men ook wel de psalm 92 „mizmor sjier lejom hasjabbat …” zeggen, daarmee neemt men ook Sjabbat op zich.)

 

Op Sjabbatmiddag

Op Sjabbat moet men opletten om bij het wassen (hetgeen een vitaal onderdeel is van de h.t., zoals in aflevering 11 werd uiteengezet) geen Sjabbat-overtreding te begaan. Bijvoorbeeld, men mag niet het hele lichaam met warm water wassen, maar slechts plaatselijk. Hiervoor kan men water uit de sjabbatketel  in een geheel droge bak gieten, of warm water uit een thermoskan nemen. Ook kan men zich met koud water douchen. Men wast zich met vloeibare zeep, zonder washandje of spons.

 

Op Jom tov

Op Jom tov wordt de h.t. net als op Sjabbat uitgevoerd maar men hoeft er niet op te letten dat de bak geheel droog is alvorens er heet water in te gieten. Bovendien is het toegestaan om water te koken om zich plaatselijk te wassen.

 

Op Jom kipoer   

De h.t. wordt uitgevoerd als op Sjabbat maar het wassen van het hele lichaam is zelfs met koud water niet toegestaan. Dus wast men zich alleen plaatselijk.

 

Op Tisj’a be’av

Men wast zich alleen plaatselijk met koud water.

 

Hier zien we hoe belangrijk het is om de mitswa op tijd te vervullen. Zelfs op dagen waarop het verboden is om zich te wassen, en men slechts de vingers mag wassen, n.l. op Tisj’a be’av en Jom kipoer, staat de halacha de voorbereidingen voor de h.t. toe opdat de onderdompeling in het mikwa op tijd kan zijn.

 

Tijdens de sjiwwe (rouwweek om een zeer naast familielid) (G'd bewaar)

Tijdens de sjiwwe wordt de h.t. gedaan zoals op Tisj’a be’av.

Men zou kunnen zeggen dat op dagen als deze het hoofd niet staat naar zaken als tewiela (onderdompeling in het mikwa), en dat het gevoel verre is van echtelijke toenadering (welke inderdaad in de sjiwweweek verboden is). Toch wordt van Am Jisra’eel verwacht om het gevoel te beheersen en te onderdrukken en zich te laten leiden door de halacha.

 

De halacha heeft een ruime blik. Er wordt rekening gehouden met de situatie na de sjiwwe en met de zwaktes van de mens. Dit kan over de halacha in het algemeen gezegd worden. Er zijn halachot die zijn ingesteld als een omheining om de Torawet, om ons te behoeden voor een overtreding van de Tora. Soms lijkt zo’n halacha overdreven en zou men kunnen zeggen: ,,Voor mij geldt die halacha niet, ik heb mezelf in de hand, mij overkomt zo’n situatie niet! Enz”. Deze houding is niet juist. Ten eerste omdat deTora ons gebiedt om ook datgene wat de geleerden ons voorschrijven strikt op te volgen. Ten tweede omdat de halacha rekening houdt met alle mogelijke persoon­lijkheden en hun niveaus. Er kan niet voor iedereen apart een halacha worden vastgesteld. Daarom wordt met de zwakste persoonlijkheid rekening gehouden. Ten derde houdt de halacha rekening met verschillende situaties in het leven. Een persoon met een sterk karakter die stevig in z’n religieuze schoenen staat kan een inzinking krijgen of moeilijke situaties in zijn leven moeten doorstaan waardoor hij geestelijk zwakker is dan gewoonlijk en z’n driften hem de baas worden in plaats van andersom.

In een volgende aflevering zullen we daar met G’ds hulp een voorbeeld van geven.