Index

Home

HET  JOODSE  GEZINSLEVEN

 

Aflevering 15      VOORBEREIDINGEN VOOR HET MIKWA  (2)  CHAFIEFA

Het voorbereiden van het lichaam op de tewiela wordt chafiefa genoemd.

De chafiefa bestaat uit drie onderdelen:

1)      Het grondig wassen met warm water, zeep en shampoo van het lichaam en het haar, en het verwijderen van elke chatsietsa  (zie aflevering 14 over chatsietsa)

2)      Het kammen van al het haar op het lichaam opdat er zich geen klitten in bevinden en er geen haren aan elkaar kleven.

3)      Ijoen (na-controle), d.w.z. het controleren van het hele lichaam of er niets ver­ge­ten is. Op plekken waar men kan zien is bekijken voldoende, maar op plekken waar men niet ziet moet men met de vingers voelen.

Op de dag van de tewiela eet men geen vlees. Dit is om te voorkomen dat er stukjes tussen de tanden blijven zitten die moeilijk te verwijderen zijn. Maar als de tewiela op uitgaande Sjabbat of Jom Tov valt mag men om deze dagen te eren wel vlees eten. Ook mag men vlees eten bij een se’oedat mitswa zoals een briet mila (besnijdenis) of pidjon habèn (inlossing van de eerstgeborene) als men zelf bij de gebeurtenis betrok­ken is. Men moet dan echter extra veel aandacht geven aan het schoon maken van de tanden.

Het is ook beter om de dag van de tewiela niet met kleverige zaken bezig te zijn zoals deeg, klei etc. Wie echter gewend is om challot te bakken ter ere van Sjabbat, en haar tewiela valt op vrijdagavond, kan gewoon de challot bakken zoals op andere vrijda­gen. Ze moet dan wel zeer goed haar handen en nagels schoon maken.

Heeft ze wel vlees gegeten buiten de bijzondere gelegenheid of heeft ze wel met kle­verige zaken gewerkt op de dag van de tewiela, dan kan ze toch naar het mikwe gaan maar moet dan zoals gezegd extra goed opletten bij de chafiefa.

 

De drie voorbereidingen

 Ad 1)     Het is een goede minhag om ongeveer een half uur in bad te zitten. Op deze manier kunnen korstjes van wondjes en andere chotsetsiem weken en zijn dan makke­lijker te verwijderen. Het gehele lichaam wordt grondig gewassen en alles wat niet tot het lichaam behoort en daardoor chotseets is wordt verwijderd zodat tijdens de tewiela het mikwewater in direct contact kan komen met elk deel van het lichaam ook al dringt het water niet in alle delen door. B.v. de mond , de vrouw houdt tijdens de tewiela de mond gesloten, toch moet de mond geheel schoon en zonder chatsietsa zijn.

Tijdens het zitten in het water kunnen al andere voorbereidingen worden gedaan. De Sefardiem zijn wat minder streng in de minhag van het zitten in bad dan de Asjkena­ziem.

 

Nagels

Nagels van handen en voeten worden geknipt en schoongemaakt. Ook losse velletjes langs de nagelriemen worden verwijderd. Over lange nagels en kunstnagels moet een rabbijn worden geraadpleegd.

 

Mond

Tanden worden gepoetst. Tandestokers en/of flosdraad kunnen van dienst zijn bij het verwijderen van voedsel tussen de tanden. Hierbij bestaat echter de mogelijkheid dat een stukje hout van de stoker of een stukje draad tussen de tanden blijft steken dus moet men er heel voorzichtig mee omgaan.

 

Ad 2)    Het haar

1)      Het hoofdhaar moet met warm water gewassen worden. Koud water veroor­zaakt klitten.

2)      Verf in het haar wordt niet als chatsietsa beschouwd, op voorwaarde dat niet al een flink deel er uit gegroeid is. Het haar moet er dus danig mooi geverfd uit zien dat ze ermee naar een feest zou gaan. Als een vrouw van plan is haar haar te verven dan kan ze dat het beste een paar dagen voor de tewiela doen. De overtollige verf kan dan gedurende de dagen tot de tewiela in verschillende wasbeurten uit het haar gespoeld worden.

3)      Luizen en neten moeten zo goed mogelijk verwijderd worden maar wat zich niet laat verwijderen is geen chatsietsa (helaas behoort deze plaag niet alleen tot de seideravond).

4)      Het haar moet heel goed uitgekamd worden zodat de haren niet aan elkaar vast kleven. De overige lichaamsharen mogen met de vingers worden uit­gekamd. De Sefardische minhag is om de overige lichaamsharen te sche­ren.

             

 

Ad 3)    Ijoen (na-controle)

Na alle bovenstaande handelingen gaat de vrouw bij zichzelf na of ze niets vergeten is te doen (een lijstje met daarop in volgorde alle handelingen van de chafiefa kan hier­bij goed dienst doen). Ze bekijkt zichzelf van top tot teen en waar ze niet kan zien bevoelt ze zichzelf.

Hierna is ze klaar om de grote mitswa van tewiela te vervullen.

 

De beste tijd om de chafiefa te beginnen is in de namiddag als het buiten nog licht is, in alle rust en met aandacht ermee bezig te zijn om meteen „na nacht” (na tseet hakochawiem) de tewiela te kunnen doen. In het mikwe-gebouw zelf is er prima gelegenheid voor de chafiefa en is er ook minimale kans dat er tot de tewiela zaken aan het lichaam kleven die chatsietsa veroorzaken.

Vindt de vrouw het prettiger om de chafiefa thuis te doen dan is dat mogelijk maar dan moet ze zich in het mikwe nog eens afspoelen, kammen en controleren.

A priori is het beter om niet te wachten tot na nacht om met de voorbereidingen te beginnen, omdat gevreesd wordt dat de vrouw zich dan haast om thuis te komen, en dan niet de volle aandacht voor de chafiefa heeft.

Maar als ze na nacht meer gelegenheid en rust heeft om de chafiefa te doen (het is dan b.v. na de avondspits van kinderen verzorgen en huishouden), dan is dat toegestaan als ze maar minstens een uur met de chafiefa bezig is. Dit is n.l. het tijdsbestek dat genomen wordt om alles op haar gemak te kunnen doen en niets te vergeten. Zo is het ook toegestaan om de chafiefa eerder op de dag te doen als ze maar oplet dat haar lichaam schoon blijft en ze ’s avonds in het mikwe zich nogmaals afspoelt, kamt en controleert.

Chafiefa en Sjabbat / Jom Tov

Wanneer de tewiela op vrijdagavond of ingaande Jom Tov valt, dan vinden alle voorbereidingen en na-controle ‘s middags voor ingaande Sjabbat / Jom Tov plaats.

 

Wanneer de tewiela op uitgaande Sjabbat of uitgaande Jom Tov valt, dan vinden alle voorbereidingen, inclusief het zitten in het bad, VOOR Sjabbat / Jom Jov plaats. Uitgaande Sjabbat/Jom Tov wast de vrouw zich nogmaals, kamt zich, reinigt haar mond en tanden en doet de na-controle.

 

Wanneer de tewiela op uitgaande Sjabbat – ingaande Jom Tov, of  tweede avond Jom Tov valt dan zijn alle voorbereidingen inclusief kammen en na-controle VOOR Sjabbat/Jom Tov. Omdat de vrouw echter pas de volgende avond naar het mikwe gaat, moet ze proberen de resultaten van de chafiefa niet verloren te laten gaan. Daarom bindt ze haar haar dusdanig dat het niet in de war raakt omdat kammen op Sjabbat en Jom Tov verboden is. Verder probeert ze gedurende Sjabbat zo min mogelijk met haar handen voedsl aan te raken.

Na nacht voor de tewiela wast ze „de plaats” (met warm water is toegestaan). Verder maakt ze haar mond en tussen de tanden schoon, alleen moet ze oppassen om geen bloeding van het tandvlees te veroorzaken. Tenslotte doet ze de na-controle.

 

Wanneer de tewiela op uitgaande Jom Tov – ingaande Sjabbat  of uitgaande Rosj Hasjana valt dan doet zij alle voorbereidingen VOOR Jom Tov ook al zijn er nog twee dagen tot de tewiela na Rosj Hasjana. De vrouw handelt zoals in voorgaande alinea beschreven staat. Echter voor het wassen op ingaande Sjabbat mag er geen water worden opgewarmd. Hierover hadden we het eerder in aflevering 12 over de hefsek tahara.

 

Zoals we zien zijn er vele voorbereidingen. We moeten echter oppassen om niet door deze voorbereidingen het doel uit het oog te verliezen, n.l. de hereniging in reinheid en vreugde met de echtgenoot. De chafiefa moet niet leiden tot irritatie en spanningen in huis. Er is geen reden tot spanning wanneer men de halachot goed kent. Bovendien zijn de mitswot aan de mensen en niet aan de engelen gegeven. Iedere vrouw doet zo goed als ze kan en dat is voldoende. Wanneer we de mitswot vervullen met K-A-S, dit zijn de eerste letters van Kawwanna (aandacht), Ahawa (liefde) en Simcha (vreugde), dan bezorgen we G’d voldoening.