Index Joods denken

Home

Vegetarisch eten of vlees?

Waarom werden de eetgewoontes na de vloed veranderd en mochten de nakomelingen van Noach vlees eten, terwijl Adam een vegetariër was?

De verandering in de voedingsgewoonte die in Bereisjiet 9:3 als terloops vermeld wordt, is de eerste keer dat de mens voorschriften krijgt omtrent voedsel na de vloed. Dat gebeurde om de nieuwe orde in te luiden die werd ingesteld voor de mensheid. Het feit dat de morele reformatie van de mens begint met een „diëet-voorschrift” bewijst het fundamentele belang dat daaraan gehecht is. De meeste redenen die gegeven worden voor deze verandering in diëet schijnen geen aandacht te geven voor deze historische evolutie (een concessie aan Noach omdat hij het G-ddelijke verbond kreeg met de mensheid door zijn offer; de noodzaak voor een meer voedzaam diëet omdat het menselijk lichaam zwakker was geworden en de levensduur van de mens verkort was; een speciale toestemming verkregen na de vloed om vlees te eten omdat hij nu toegang verkreeg tot een hogere graad van moraal).

Het nieuwe tijdperk luidde het einde van het vegetarische tijdperk in dat sedert de schepping 1656 jaar van kracht was geweest. In plaats van een kalmerend gedrag te hebben op de mens, bleek het machteloos te zijn om hem te weerhouden van wreedheid, egoïsme en perversiteit. Daarom was er een nieuwe oriëntatie nodig. Het vormde deel van een nieuwe methode van morele training, die het mogelijk maakte dat de hele schepping zichzelf progressief zou verheffen tot heiligheid.

Rabbi Mozes Cordovero schrijft (in Pardes Rimoniem, Sja’ar 24:10):

„Het hele universum is als een Tempel waar alles de glorie van G-d bezingt (Psalmen 29:9). Op iedere sport van de ladder, van de diepte van het leven op aarde tot de meest sublieme regionen van de geest, reiken alle elementen omhoog en streven ernaar dichter bij de heilige G-ddelijke bron van het leven en de zegen van alles te komen. Inderdaad, in  de natuur bestaat een hiërarchieke orde, die zich uitstrekt tot in de anorga­nische elementen, gedifferentiëerd door de mate van vitaliteit die zij ontvangen van de allerhoogste bron van het G‑ddelijke licht. Deze opeenvolgende verbindingen van scheppingswerelden omvatten de minerale, vegetatieve, dierlijke en menselijke werelden. De continue oprijzing van ieder element geschiedt stap voor stap. Dus de regen valt op de aarde, en bevloeit de aarde, het helpt de zaden te ontkiemen. Het zaad assimi­leert en transformeert elementen in de aarde zodat ze groeien tot een plant. De plant wordt gegeten door dieren, en het vegetarische element bereikt, dankzij deze transmigratie, een niveau van bestaan waar de ziel begint te schijnen op de puur fysieke wereld. Uiteindelijk consumeert de mens het vlees van de dieren, hetgeen deel van de mens zelf wordt. Het dier komt steeds dichter bij de bron van het Licht dat in de geestelijke ziel ligt opgesloten. Op deze manier stijgen de diverse elementen van de natuur naar de drempel van de metafysieke wereld, waar de bevrijde menselijke ziel zich zal verenigen met de hemelse wereld  van abso­lute heiligheid.”

Gezien tegen dit perspectief is de rechtvaardiging voor het eten van vlees een deel van de universele verhef­fing van de domeinen van de schepping tot de hoogten van heiligheid.

Echter, zo voegt Rabbi Jitschak Luria eraan toe, deze rechtvaardiging bestond niet vóór de vloed. Bij het begin van de schepping voorzag het G-ddelike plan dat heiligheid zich zou uitspreiden van de hemel naar de aarde. Uitstralend van de allerhoogste bron moest het tot de laagste niveau’s van de werelden doordringen. Zo verkreeg het hele dierenrijk een stempel van heiligheid door het offer dat Adam bracht. Maar zodra de dieren zich „corrupt” gingen gedragen, moest een weg naar heiligheid gevonden worden. Dat was de manier die het tijdperk na de vloed kenmerkte en het betrof alle dieren die zichzelf hadden overgegeven aan losbandigheid. Deze nieuwe benadering van heiligheid was een oneindig veel moeilijker pad, dat van de diepten omhoog klimt, stap voor stap en dat alle niveau’s van de schepping doorloopt.

Zo werd de verandering in het diëet, dat aan het begin van een  nieuw tijdperk in de menselijke geschiedenis zijn entree deed, karakteristiek voor diepgaande veranderingen in de fysieke en morele ontwikkeling van de mensheid vanaf die tijd en verder.

(Vertaald uit een niet nader genoemde bron)