Printversie

Inhoudsopgave

Home

 

Brit Mila: Besnijdenis

Van al de geboden in het Jodendom wordt de brit mila (letterlijk: Verbond van Besnijdenis) waarschijnlijk het meest algemeen nageleefd. Het wordt in het algemeen kortweg met brit (verbond) aangeduid. Zelfs de meest seculiere Joden, die verder niets anders aan Jodendom doen, houden zich meestal aan deze wetten. Hoewel veel mensen hun baby laten besnijden uit allerlei overwegingen, zit er meer in het ritueel van de brit mila dan alleen het proces van de fysieke verwijdering van de voorhuid, en vele Joden die overigens niet behoudend zijn, voeren dit ritueel uit.

Het gebod tot de besnijdenis wordt gegeven in Gen. 17.10-14 en Lev. 12:3. Het verbond werd oor­spronkelijk met Avraham gesloten. Het is het eerste gebod specifiek voor Joden.

De besnijdenis wordt alleen bij mannen gedaan. Hoewel sommige culturen de gewoonte hebben om een deel van of heel de clitoris van een vrouw te verwijderen, hetgeen ten onrechte „vrouwelijke besnijdenis” genoemd wordt, is dat ritueel nimmer onderdeel van het Jodendom geweest.

Zoals zovele Joodse geboden wordt ook de brit mila opgevat als een hygiënische maatregel; echter, de bijbeltekst stelt duidelijk de reden voor dit gebod: de besnijdenis is een uitwendig fysiek teken van het eeuwige verbond tussen G-d en het Joodse volk. Het is ook een teken dat het Joodse volk altijd zal blijven bestaan via de besneden man. De gezondheidsvoordelen van deze praktijk zijn slechts bijzaak. Het is echter de moeite waard om op te merken, dat besneden mannen minder kans hebben om bepaalde soorten van kanker te krijgen, en ook de seks-partners van besneden mannen hebben ook minder kans op bepaalde soorten van kanker.

Het gebod rust op de vader van het kind en op het kind zelf. Dat wil zeggen, als een vader zijn zoon niet heeft laten besnijden, dan is de zoon zelf verplicht om zichzelf zo spoedig mogelijk te (laten) besnijden zodra hij volwassen is geworden. Een Jood die niet besneden is, wordt door de Hemel gestraft met kareet – sprirituele uitroeiing. Met andere woorden, ongeacht hoe een goede Jood hij overigens ook is, een man heeft geen plaats in de Komende Wereld als hij onbesneden is.

Het kind wordt op de achtste dag van zijn geboorte overdag besneden. De dag waarop het kind geboren is, telt als de eerste dag. Dus als een kind op woensdag geboren is, wordt hij de volgende woensdag besneden. Bedenk dat de Joodse dag begint met zonsondergang, dus als het kind woens­dagnacht geboren is, wordt hij de volgende donderdag besneden. De besnijdenis wordt ook op Sjabbat gedaan, hoewel daarbij bloed vloeit, hoewel het overigens verboden is om op Sjabbat een ingreep te verrichten waarbij bloed vloeit. De Bijbel geeft geen reden voor de keuze van acht dagen; echter, modern medisch inzicht heeft ontdekt dat het bloedstollingsmechanisme van een baby zich op de achtste dag van de geboorte stabiliseert. Zoals geldt voor bijna ieder gebod, kan de besnijde­nis om gezondheidsredenen worden uitgesteld. De Joodse wet bepaalt dat waar de gezondheid van de baby in het spel is, de besnijdenis zeven dagen moet wachten nadat een bevoegde arts heeft vastgesteld dat het kind gezond genoeg is om te worden besneden.

Bij de besnijdenis wordt de voorhuid van de penis chirurgisch verwijderd. De besnijdenis wordt uitgevoerd door een moheel (lett.: besnijder), een vrome Jood die zich aan de geboden houdt en die speciaal is opgeleid in de desbetrefende wetten en de chirurgische technieken. Een besnijdenis die door een gewone arts (een niet-moheel) gedaan werd, geldt niet als een brit mila, ongeacht of een rabbijn daar de nodige zegeningen over uitspreekt, omdat de verwijdering van de voorhuid op zichzelf een rituele handeling is die door een godsdienstig bevoegd persoon moet worden uitge­voerd.

Wanneer een kind geboren wordt zonder voorhuid (hetgeen een enkele keer wel gebeurt), of als het kind reeds eerder door een godsdienstig onbevoegd persoon besneden werd of als de besnijdenis om andere reden niet geldig is uitgevoerd, dan moet er een symbolische besnijdenis plaatsvinden, waarbij een speldeprik bloed uit de top van de penis genomen wordt. Dit wordt hatafat dam brit genoemd.

Tijdens de besnijdenis wordt het kind door iemand op zijn schoot vastgehouden, die een sandek genoemd wordt. Men zou de sandek  in het Nederlands kunnen vergelijken met een peetvader. Het is een eer om een sandek voor een brit te zijn. De sandek is doorgaans de grootvader of een rabbijn van de familie. Traditioneel wordt er een speciale stoel (vaak sierlijk van beeldhouwerk voorzien) klaargezet voor de Profeet Elia, waarvan gezegd wordt dat hij toezicht houdt op alle besnijdenissen. Er worden verschillende zege­ningen uitgesproken, waaronder één over wijn, en een druppel daarvan wordt het kind in de mond gegeven. Het kind krijgt dan formeel een Hebreeuwse naam.

Het is niet noodzakelijk om een minjan (quorum van tien man) te hebben bij een brit, maar het is wenselijk, indien mogelijk.

Zoals bij de meeste belangrijke gebeurtenissen in het Joodse leven, wordt het ritueel gevolgd door het nuttigen van verfrissingen of een feestmaaltijd.

De controversie rondom besnijdenis

De laatste tijd is besnijdenis controversieel geworden. Sommigen beweren dat de besnijdenis van een baby misschien wel psychologisch schadelijk kan zijn en nadelig kan zijn op de seksuele functie. Er zijn ook vele website gekomen die deze gedachten propageren, en zelfs in Israël zijn er, die besnijdenis bij wet willen verbieden als een vorm van kindermishandeling.

Naar mijn beste weten bestaat er geen enkel wetenschappelijk bewijs dat besnijdenis enig schaddelijk effect heeft. Het percentage complicaties is een van de laagste van al de chirurgische ingrepen en het enige wat wel eens een enkele keer voorkomt, is overmatig bloeden.

In maart 2007 adviseerde de World Health Organization (WHO) besnijdenis aan, ter vermindering van het risico van de verspreiding van AIDS, nadat op grond van een grootschalig onderzoek bleek dat besnijdenis de kans op HIV-infectie door mannen bij heteroseksuele seks met bijna 60% redu­ceerde. Deze ontdekking is trouwens niet zo nieuw, want vele studies van de afgelopen jaren zijn tot dezelfde conclusie gekomen. Maar zelfs deze ontdekking is controversieel: anti-besnijdenis advo­caten verwerpen deze bevindingen en beweren dat de onderzoeken gebreken vertonen. In ieder geval is besnijdenis geen substituut van veilige seks!

Vanuit traditioneel standpunt bezien is er echter in het geheel geen controversie. Het ritueel van besnijde­nis werd ons geboden door onze Schepper, en Hij weet wat wel en wat niet goed voor ons is. De G-d die ons geboden heeft onszelf niet te beschadigen zou ons zeker niet gebieden iets schadelijks aan onszelf te doen, en zelfs al zou hij dat doen, dan zou een gehoorzame Jood niettemin Zijn wensen uitvoeren.

Voor meer informatie over het traditionele Joodse antwoord op de besnijdenis controvesie, zie

Bris Milah: Beautiful or Barbaric (in Engels), een Aish ha-Torah's website.