Hoe kasjer ik mijn keuken

------------------------

Hoe te beginnen

Invertaris en keukengerei

Kosjer eetgerei

Keukenplanning

Milchig en Fleisjik

Keukentafels, aanrecht  enz.

Gootsteen

Tafels

Aanrecht

Koel- en vrieskasten

Fornuis

Oven en gril

Draagbare electrische roosters en barbecues

Kleine huishoudelijke apparaten

Afwasmachines

INHOUD

Printversie

Kasjroet ­ Joodse spijswetten

 ëůř

  Hoe kasjer ik mijn keuken

Iedere keuken kan kosjer gemaakt worden. Of je keuken up-to-date van het laatste ontwerp is of een antieke keuken uit 1920, of je een ruime, „grote keuken” hebt of een kitchenette in een hoekje van je woonkamer, je keuken kan zonder problemen worden aangepast aan de kasjroet-vereisten.

Hoe te beginnen: Begin, nog voor dat je de keuken kosjer maakt, je met de voorbe-reidingen bezig te houden. Koop alleen voedsel dat een kasjroet-certificaat heeft of dat op de kasjroetlijst staat van het Nederlandse Opperrabbinaat. Begin met vlees en melk gescheiden te houden. Veel mensen gebruiken wegwerp eetgerei voordat zij overgaan op kosjer. Verwijder al het twijfelachtige voed­sel. Voordat je de keuken kosjer maakt, gooi je al het voedsel dat in je niet-kosjere keuken bereid was, weg.

Inventaris van keukengerei: Een van de eerste dingen die iemand, die je komt helpen om kosjer te wor­den, zal doen, is alle keukenvoorwerpen in je keuken te scheiden in twee categorieën: die welke niet langer gebruikt kunnen worden in een kosjere keuken en die welke gebruikt kunnen worden na de verschillende procedures van kasjeren. Een aantal nieuwe aankopen zal ongetwijfeld noodza­ke­lijk zijn. Tot de nieuw aan te kopen voorwerpen zullen behoren: borden, sommige pannen, plastic afdruiprekken en afwas-bakken voor de gootsteen.

Veel borden en ander eetgerei moeten worden ondergedompeld in een mikwe voordat zij gebruikt kunnen worden. Zie Onderdompeling van vaatwerk. Beslis welke kastjes je wilt gebruiken voor de nieuwe gescheiden vlees- en melk-borden. Het is een goed idee om een etiket op die kastjes te plakken waarop duidelijk staat welke voor melk-kost borden en welke voor vlees-kost borden is.

Kosjer eetgerei: Veel van het keukengerei in je keuken zal gebruikt kunnen worden nadat het een proces van kasjeren door gemaakt heeft. Er bestaan verschillende methodes om te kasjeren, waaronder het verhitten van het voorwerp met een  soldeerlamp of onderdompeling in kokend water [let op: de onderdompeling in een mikwe is iets totaal anders dan de onderdompeling in kokend water om te kasjeren!]. De methode hangt af van het soort voorwerp en hoe het gebruikt is. Nadat je met je Rabbijn besloten hebt welke voorwerpen gekasjerd zullen worden, moet je met hem een afspraak maken dat hij naar je keuken toekomt om je keuken te kasjeren. Zie Kasjeren van apparaten en eetgerei om uit te vinden welke apparaten en welk eet- en keukengerei gekasjerd kan worden en hoe.

Keuken Planning

Hoewel een keuken die speciaal ontworpen en gebouwd is  voor kasjroet, met twee aan-rechten en twee gootstenen, twee fornuizen en gescheiden werkruimten zeker zeer gemakkelijk is, is dat beslist niet noodzakelijk.

Milchig” en „Fleisjik:” Gezien de noodzaak van een totale scheiding  tussen vlees en melk in de kosjere keuken, zijn gescheiden borden, schalen, pannen, tafelgerei, dien-schalen, broodschalen en zoutvaatjes nodig. Deze verschillende stellen eetgerei moeten in verschillende kasten bewaard worden. Ook zijn gescheiden afdruiprekken, afdruip-planken, vaatborstels en vaatdoekjes, schuur­sponsjes, theedoeken en tafelkleden nodig.  Afwasmiddelen, reinigingsmiddelen en schuurmiddelen die gebruikt worden om borden en pannen te reinigen, moeten kosjer zijn met een kasjroet-certifi­caat.

Een veel gebruikte en praktische methode in Joodse huishoudens, is om de verschillende voorwerpen voor vlees en melk met verschillende kleuren aan te duiden, waarbij tradi-tioneel vlees met rood en melk met blauw wordt aangeduid. Afdruiprekken, sponzen en theedoeken nemen in dit kleuren- systeem een sleutelpositie in. Kies je eigen kleuren-systeem en gebruik het als een geheugen­steuntje voor jezelf en voor ieder ander die in je keuken komt helpen. (De borden zelf hoeven niet aan dit kleuren-systeem te voldoen, maar moeten wel duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn.)

Men moet speciaal zorgvuldig zijn om voorwerpen die er eender uitzien voor melk en vlees, duidelijk te merken, zoals keukenmessen, opscheplepels en houten pollepels. Maak een merkteken op deze voorwerpen, door hen in verschillende kleuren aan te shaffen, of door verschillende kleuren lijntjes of stippen op de handvaten te verven overeenkomstig het kleurenschema. Ook gekleurde plastic tape, kan hiervoor gebruikt worden.

Keukentafels, aanrecht  en apparaten

De scheiding van vlees en melk moet in de hele keuken  gehandhaafd worden. Zie Kasjeren van apparaten en eetgerei voor instructies hoe men apparaten die niet kosjer waren, kan kasjeren.

De Gootsteen: Gescheiden gootstenen voor het afwassen van borden e.d. en voor de voorbereiding van voedsel zijn aanbevolen. Wanneer de twee gootstenen aan elkaar grenzen, moet er een effectie­ve afscheiding tussen zijn, zodat geen water van de ene kant naar de andere kant kan spatten.

Als er maar één gootsteen is, mag die gebruikt worden, nadat die volledig gereinigd is, maar de binnenkant van de gootsteen moet als niet-kosjer beschouwd blijven. Men mag geen voedsel of borden of ander eetgerei in de niet-kosjere gootsteen zetten. Men moet gescheiden afwasbakken gebruiken en rekken die op de bodem van de gootsteen onder de afwasbakken staan, en die enigs­zins verhoogd zijn, zodat de afwasbakken niet direkt met de gootsteen in aanraking komen. Ook twee gootstenen die voorheen gebruikt werden voordat de keuken gekasjerd werd, moeten als niet-kosjer beschouwd worden, tenzij zij van roestvrij staal zijn gemaakt en gekasjerd zijn. Wanneer de twee gootstenen gekasjerd zijn, moet de één voor vlees en de ander voor melk bestemd worden.

Tafels: Een tafel kan op verschillende tijdstippen voor vlees en melk gebruikt worden, mits men verschillende tafelkleden of placemats gebruikt. Een nieuwe tafel of tafelblad dat gekasjerd is, kan gebruikt worden voor de ene categorie en een tafelkleed of placemats voor de andere.

Aanrecht: Bestem gescheiden aanrechten om met vlees en melk te werken. Wanneer er slechts één aanrechtblad is, dat gebruikt moet worden voor beide, moet men gescheiden afdekkingen gebruiken.

Koel- en vrieskasten: Deze mogen gebruikt worden voor alle soorten voedsel. Maar men moet wel aparte ruimtes aanwijzen voor vlees- en melkproducten. Soms reserveert men een plank of de deur van de koelkast of vrieskast voor melkproducten. Wanneer melkproducten op een plank in de koelkast worden bewaard, moet men de plank afdekken met aluminiumfolie of plastic folie om lekkage op ander voedsel te voorkomen. Wanneer melkproducten op het folie druppelt, moet dat zorgvuldig verwijderd en vervangen worden. Dezelfde voorzorgsmaatregelen moet men nemen met vleesproducten in de koelkast.

Men moet geen warm vlees of warme zuivelproducten in de koelkast zetten, daar dit effect kan hebben op het andere voedsel in de koelkast en dat kan kasjroet-problemen veroorzaken.

Het fornuis: Zodra er hitte aan te pas komt, worden de wetten voor de onopzettelijke vermen­gingen van vlees en melk gecompliceerder. Daarom moet men strenge voor-zorgsmaatregelen nemen voor het gebruik van het fornuis en de oven voor vlees- en melk­producten.

De ideale toestand in een kosjere keuken is als men twee aparte fornuizen kan hebben. Een prac­tisch alternatief is om het fornuis voor vlees te gebruiken en een draagbaar gaststel of electrisch kook­plaatje voor melkproducten. Wanneer één fornuis gebruikt wordt, moeten bijvoorkeur aparte bran­ders gebruikt worden. Wanneer dat niet mogelijk is, moet men er extra zorg aan besteden dat de branders steeds goed schoon gemaakt worden. (Soms is het mogelijk aparte branders en roosters te gebruiken.)

Het is het beste om niet de verschillende soorten voedsel tegelijk op het fornuis te zetten, omdat bij het koken de stoom van de ene pan op de andere kan spatten of het eten kan overkoken, hetgeen ernstige kasjroet-probleem veroorzaakt voor de gebruikte potten en pannen.

Wanneer het absoluut noodzakelijk is om tegelijkertijd vlees- en melkproducten op hetzelfde fornuis te koken in verschillende pannen, dan moet men de uiterste zorg beste-den dat de deksels goed gesloten zijn en blijven gedurende het hele kookproces en dat men een stuk aluminium folie of metaal rechtop tussen de pannen zet, om ze van elkaar te scheiden. Pas ervoor op om niet de deksels van vlees- en melkpannen tegelijkertijd op te tillen. Wanneer de deksel opgetild moet worden om te zien hoever de inhoud gekookt is of om er ingrediënten bij te voegen, houd de deksel dan niet boven de andere pan, en licht de deksel maar weinig op.  Het is het beste om de vlees- en melkpan­nen zodanig gescheiden te houden dat de stoom van de ene pan niet tegen de de andere pan kan komen.

De oven en de gril: Het is het beste om de oven maar voor  één soort voedsel te gebruiken, vlees, parve (minnich) of melk. Wanneer slechts één oven beschikbaar is, is het gebruik van een draagbare  gril of een toaster voor ander voedsel aan te bevelen. Vlees- en melkproducten kunnen nimmer in dezelfde oven tegelijkertijd gekookt of gebakken worden, zelfs niet in volledig gescheiden pannen.

Wanneer je de oven parve wilt houden, dan moeten vlees- of melkproducten die in die oven (op aparte tijdstippen) gekookt of gebakken worden, aan alle kanten volledig afgesloten zijn, met inbe­grip van de bodem. Het is aan te raden om een vel aliminium-folie onder de (bak-) pan te leggen en dat voor vlees en melk te verwisselen. De pan mag alleen geopend worden wanneer die volledig uit de oven verwijderd is.

Melk-voedsel mag niet in een vlees-oven gekookt of gebakken worden en vice versa. Parve voedsel dat in een vleesoven of gril gebakken is, mag niet samen met melkproduc-ten of op melkborden opge­diend of gegeten worden, tenzij aan de volgende voorwaar-den is voldaan:

De oven, roosters en gril zijn grondig schoongemaakt. (Het helpt als men een stuk alumiumfolie onder de bakpan legt, om zo de roosters schoon te houden.) Dit kan lastig zijn als men geen zelf-reinigende oven heeft.

Vier-en-twintig uur moet zijn verlopen sinds de oven voor vlees gebruikt werd. Als bijvoor­beeld vlees gebraden werd in de oven, en daarna wil je een cake bakken, die bij melk gegeten kan worden, zorg er dan voor dat je zeker weet dat de oven en het rooster, waarop de bakpan moet staan, absoluut schoon zijn, wacht daarna 24 uur voor-dat je de cake bakt. Hetzelfde geldt als men parve in een melk-oven wil bakken. Het is aanbevelenswaardig om aparte bakspullen te gbruiken voor parve.

Als de oven schoon is, is geen wachttijd zoals tussen melk en vlees vereist voor parve voedsel dat gebakken wordt in een vlees- of melk-oven.

Wanneer men een oven zowel voor vlees als melk wil gebruiken (op aparte tijden!), moet men een bevoegde rabbijn raadplegen.

Al het bovenstaande geldt ook voor een gril die op de bodem van een oven ligt. Voor het gebruik van zelfreinigende ovens en  magnetrons, raadpleeg een bevoegde rabbijn.

Draagbare electrische braadroosters en barbecues: Deze mogen alleen òf uitsluitend voor vlees, òf uitsluitend voor melkproducten gebruikt worden, want die kunnen niet behoorlijk gekasjerd worden.

Kleine huishoudelijke apparaten: Een electrische mixer, blender en molens hebben geen aparte motoren nodig voor vlees en melk. Maar men moet wel aparte assecoires kopen wanneer het appa­raat  voor meer dan één soort voedsel (vlees, melk of parve) gebruikt wordt. Ook als men aparte assecoires gebruikt, moet de machine na gebruik aan alle kanten goed schoongemaakt worden.

Afwasmachines: Deze moeten bijvoorkeur uitsluiten òf voor vlees òf voor melk gebruikt worden. Voor verdere vragen: raadpleeg je rabbijn, want er zijn vele proble-men mee gemoeid.