Choellien-index


DAF-Notities Choelien 130b

Door Rabbi Mendel Weinbach, decaan Ohr Somayach

Arm voor een dag

Een vermogend man is op reis en vindt zichzelf terug in een situatie waarin hij geen geld heeft om in zijn behoeften te voorzien. Hij kan alleen nog de dag rondkomen als hij giften van landbouw-producten aanneemt, die Tora bestemd heeft voor de armen. Maakt zijn financiële positie als een vermogend man hem daarom ongeschikt voor het aannemen van deze giften of heeft hij nu de status van „een arme voor één dag” en mag hij daarom deze giften delen met de werkelijke armen?

De Geleerden zijn het met elkaar eens dat hij recht heeft  op deze giften voor de armen. Het enige punt waar zij het niet over eens zijn is of hij de waarde van wat hij gekregen heeft moet terugbetalen als hij weer thuis is. Rabbi Eliëzer zegt dat hij het aan de armen moet terugbetalen. De meerderheid van de geleerden echter is van mening dat, aangezien hij op dat moment werkelijk arm was, hij absoluut recht had op de giften en dat hij het niet hoeft terug te betalen.

Beide meningen zijn het er, zo lijkt het, over eens dat iemand die zulke giften aanneemt zonder dat hij daar recht op heeft, de verplichting heeft dat terug te betalen. Dat lijkt in conflict te zijn met de regeling van Rav Chisda, dat iemand die de giften, die Tora aan de kohaniem of aan de armen heeft toegekend,  vernietigt of zelf opeet, niet verplicht kan worden tot betaling omdat er geen specifieke claim is en de „overtreder” kan de claim van iedere individu weerleggen door te zeggen dat hij zijn gift aan een andere kohen of arme had willen geven.

Het conflict wordt opgelost door Rav Chisda, die uitlegt dat het onderwerp dat door Rabbi Eliëzer en zijn collega’s besproken wordt, geen legale claim is die voor een rechtbank in te vorderen is, want er is geen enkele eiser die dit kan vorderen. Er bestaat echter wel een morele verplichting, waarvan Rabbi Eliëzer zegt dat die op iedereen rust die tijdelijk arm is, een verplichting waarvan zijn collega’s beweren dat die hier in het geheel niet van toepassing is.