Eroevien-Archief


DAF-Notities Eroevien 13a

Door Rabbi Mendel Weinbach, decaan Ohr Somayach


Het verschil dat één letter kan uitmaken

Toen Rabbi Meïr bij Rabbi Jisjmaël kwam om Tora te leren, vroeg Rabbi Jisjmaël hem: „Wat is je beroep, mijn zoon?”

„Ik ben schrijver,” antwoordde Rabbi Meïr.

„Wees zeer zorgvuldig in je werk, mijn zoon,” waarschuwde Rabbi Jisjmaël, „want jouw beroep is een Hemels beroep. Wanneer je zelfs maar één letter van een sefer Tora die je schrijft, weglaat, of er maar één letter aan toe voegt, dan zou je de wereld vernietigen.”

Rasji geeft voorbeelden van hoe de toevoeging of weglating van een enkele letter tot blasfemie of tot een heidense lezing van Tora kan leiden. Tosafot echter noemt alleen voorbeelden van toevoegingen, niet van weglatingen.

Maharsja verklaart dat alleen bij toevoeging van een letter er de noodzaak bestaat om te wijzen op het gevaar dat dit voor de wereld kan betekenen, omdat dit tot een heidense lezing kan aanleiding geven. Als er echter een letter wordt weggelaten is het duidelijk dat er gevaar bestaat, zelfs als die weglating niet de betekenis van het woord verandert. Dit is omdat onze traditie zegt dat de letters van de Tora de heilige Namen van Hasjem vormen op een manier zoals zij eruit zagen vóór de schepping van de wereld, als zwart vuur op wit vuur. Deze letters werden door de Schepper gebruikt om Zijn wereld te scheppen, en het is door hen dat Hij de wereld in stand houdt. De weglating van zelfs maar één letter van deze instandhoudende kracht is daarom een gevaar voor het voortbestaan van de wereld.

Zonder te verwijzen naar onze Gemara, weidde de grote Bijbel- en Talmoedgeleerde Rabbi Mosjé ben Nachman (Ramban), die enkele eeuwen vóór de Maharsja leefde, uit over ditzelfde idee, in zijn inleiding  tot zijn commentaar op de Choemasj. Hij gebruikt dit idee van de letters, die de Namen vormen, om te verklaren waarom een sefer Tora onbruikbaar wordt, wanneer er één letter meer of minder in staat dan de voorgeschreven tekst, zelfs als die letter ons begrip of de ware betekenis van het woord in het gehele niet beïnvloed. (Bijvoorbeeld, het woord otam komt negen-en-dertig keer in de Tora voor met de letter wav erin. Hoewel het woord precies hetzelfde gelezen wordt zonder wav wegens onze traditie van vocalisering, disqualificeert de weglating van die letter de Tora-rol. Hetzelfde geldt als men een wav toevoegt, waar de voorgeschreven tekst dat niet voorschrijft.)

Het zwart op witte vuur van de Tora vóór de schepping staat het toe om de letters te lezen in combinaties die de heilge Namen vormen, of als woorden die de mitswot vormen, waarmee wij vertrouwd zijn. Hasjem gaf Mosjé de Tora om die op te schrijven op deze laatste manier en Hij instrueerde hem mondeling hoe deze zelfde letters gelezen kunnen worden in combinaties die de Namen vormen. Met de G-ddelijke energie die in deze letters zit opgesloten, kan niet gespeeld worden door daar een letter aan toe te voegen of uit weg te laten en een dergelijke fout kan ernstige gevolgen hebben voor zowel het sefer Tora als het hele universum.

 &