Archief Eroevien


DAF-Notities Eroevien 29b

Door Rabbi Mendel Weinbach, decaan Ohr Somayach

De onvervangbare Geleerde

Door Rav Mendel Weinbach

De Gemara vertelt hoe Rabbi Chanina ben Dosa doodziek werd nadat hij een giftige halve ui gegeten had. Zijn collega’s baden voor zijn herstel, omdat zij hem niet konden missen, en hij herstelde.

De Maharsjal vraagt aandacht voor het feit dat het vaak voorkomt in de Talmoed, dat Geleerden voor elkaar dawwenen, zonder dat daarbij melding gemaakt wordt van de onmisbaarheid van de zieke. Hij verklaart dat de Gemara erop wilde wijzen waarom Rabbi Chanina ben Dosa, die zo vaak in de Talmoed genoemd wordt als de grote tsaddiek die met zoveel succes voor anderen bad, niet voor zichzelf kon bidden voor herstel, maar de gebeden van anderen nodig had. De gebeden van de tsaddiek voor hemzelf zijn niet zo effectief als die anderen voor hem bidden, „want de gevangene is niet in staat zichzelf te bevrijden” (Berachot 5b). Hoe machtig de gebeden van Rabbi Chanina ook waren, zijn collega’s, die hem zo hard nodig hadden, aarzelden om op zijn gebeden te vertrouwen toen hij voor zichzelf bad. Daarom deden zij een collectieve poging om voor zijn herstel te bidden.

De Ijoen Ja’akov geeft een andere verklaring: de collega’s van Rabbi Chanina ben Dosa waren bang dat het feit dat hij, omdat hij de waarschuwingen van de Geleerden in de wind geslagen had en een gevaarlijk giftige ui gegeten had, gestraft werd. Maar omdat zij hem niet als hun leraar konden missen baden zij voor zijn herstel.

Hieraan moet worden toegevoegd dat Rabbi Chanina zeker geen zelfmoord­neigin­gen had, maar hij at deze giftige groente zonder te weten dat het giftig was, waarschijnlijk omdat hij de waarschuwing van de Geleerden om geen uien te eten, niet gehoord had. Zijn collega’s hadden echter mogelijk kritiek op een Geleerde van het niveau als Rabbi Chanina, omdat hij zich kennelijk zo weinig bekommerde om de geschiktheid van het voedsel dat hij at. Niettemin baden zij intensief voor zijn herstel, wegens zijn belang voor de wereld.