Eroevien-Archief


DAF-Notities Eroevien 36b

Door Rabbi Mendel Weinbach, decaan Ohr Somayach

Vasten op Sjabbat?

De algemene regel is dat als een van de dagen, waarop Joden moeten vasten wegens de verwoesting van de Tempel, op Sjabbat valt, die vastendag dan wordt uitgesteld naar de volgende dag, zodat de Sjabbatviering niet verstoord wordt.

Eén van de vroege commentatoren, Rabbijn David Avoedraham, wordt geciteerd door Rabbijn Josef Karo (in diens commentaar op de Toer, Orach Chaim 550), dat hij gezegd zou hebben dat de vasten van de tiende Tevet een uitzondering op de regel is. Deze vastendag, die het begin van de belegering van Jeruzalem door het Babylonische leger herdenkt, en wat uiteindelijk tot resultaat had dat het Eerste Beit HaMikdasj verwoest werd, kan nooit op Sjabbat vallen volgens onze huidige kalender. Maar in vroegere tijden, toen de kalender nog werd bepaald door de waarneming van de nieuwe maan, kon die dag wel op Sjabbat vallen en wanneer dat gebeurde, was men verplicht te vasten, ondanks dat het Sjabbat was. Zijn logica is dat Jechezkel het in zijn profetie over het begin van deze belegering heeft over „op deze dag,” dezelfde uitdrukking die Tora gebruikt voor de aanduiding van de vasten op Jom Kippoer. En zoals we vasten, ook als Jom Kippoer op Sjabbat valt, zo ook moeten we vasten als de Tiende Tevet op Sjabbat valt.

Hoewel er geen Talmoed-bron vermeld wordt voor dit onconventionele standpunt, suggereert de auteur van Ohr Sameach op de Misjna Tora van Rambam dat de bron misschien in onze Gemara te vinden is.

Rabba vraagt aan Rav Hoena of een Jesjiva-student, die zichzelf verplicht heeft om te vasten op een vrijdag, zijn vasten moet voltooien, ondanks dat hij daarmee de Sjabbat ingaat terwijl hij lijdt. Waarom, vraagt de Orh Sameach, stelde hij niet dezelfde vraag voor de vier verplichte algemene vastendagen? Het antwoord is dat in zijn tijd de huidige kalender al in werking was en de enige vastendag die op vrijdag kan vallen is de Tiende Tevet. Er kan geen vraag zijn over het uitrekken van de vasten tot Sjabbat, omdat deze vastendag zelfs gehouden wordt als die dag op Sjabbat valt. Gebaseerd op deze analyse, concludeert hij, kwam Rabbijn David Avoedraham tot zijn standpunt.

&