Eroevien-Archief


DAF-Notities Eroevien 49b

Door Rabbi Mendel Weinbach, decaan Ohr Somayach

Wat is een betere eroev?

Een Jood die wil wandelen op Sjabbat of op een feestdag voorbij de techoem (de grens van 2.000 amot, ± 1 km), die kan een eroev techoemiem maken, door vóór het begin van de heilige dag de minimale hoeveelheid voedsel aan de binnenkant van de techoem klaar te zetten, die nodig is voor twee maaltijden. Daarmee maakt hij die plaats als zijn denkbeeldige verblijfplaats voor die Sjabbat of Jom Tov en van daar uit mag hij op die Sjabbat of Jom Tov 2.000 amot wandelen in iedere richting.

Hoe is de wet als iemand op reis en onderweg is en hij heeft geen voedsel bij zich en Sjabbat valt in voordat hij een stad bereikt. De Misjna biedt twee oplossingen. Eén daarvan is dat hij eenvoudig de plek waar hij zich bevindt aan het begin van die Sjabbat, als zijn Sjabbat-verblijfplaats verklaart. Dat geeft hem het recht om op die Sjabbat 2.000 amot van daaruit te wandelen in iedere richting. Hier wordt dus als het ware een eroev gemaakt zonder voedsel. Is het ook mogelijk voor iemand die op vrijdag thuis was en die de mogelijkheid had om een eroev te maken met voedsel, om een eroev zonder voedsel te maken door bij het begin van de Sjabbat fysiek aanwezig te zijn op de plaats waar hij de eroev wil hebben? Dit is onderwerp van discussie. Volgens de verklaring van Rabbi Nachman (51a) concentreert het meningsverschil zich rond de vraag of de Geleerden de prioriteit van een eroev legden op het voedsel op de plaats van de denkbeeldige Sjabbat-woning of op de fysieke aanwezigheid van de persoon zelf daar als de Sjabbat begint. Rabbi Meïer meent dat het de voorkeur verdient om voedsel te gebruiken en de mogelijkheid die de Misjna noemt, is een speciale dispensatie voor de reiziger zonder voedsel (die in onze Misjna een „arme man” genoemd wordt, omdat hij momenteel geen voedsel heeft om de eroev te maken). Maar de Jood die zich vóór Sjabbat in zijn eigen huis bevindt (en die in onze Misjna  een „rijke man” genoemd wordt, omdat hij wel de beschikking heeft over voedsel voor de eroev) heeft geen recht op dit privilége en hij moet voedsel neerzetten op de plaats die hij voor zijn eroev uitkiest.

Rabbi Jehoeda daarentegen meent dat de Geleerden de prioriteit gelegd hebben bij de fysieke aanwezigheid van de persoon zelf op de plaats van de eroev en volgens hem is het alleen maar in orde om daar voedsel te plaatsen op vrijdag als een middel om de eigenaar van de eroev de moeite besparen van de persoonlijke aanwezigheid op de plaats van de eroev bij het begin van de Sjabbat. De mogelijkheid van een voedsel-loze eroev staat daarom open voor de „rijke man in de stad,” zowel als voor de „arme man” op de weg.