Eroevien-Archief


DAF-Notities Eroevien 97a

Door Rabbi Mendel Weinbach, decaan Ohr Somayach


 

Tefillien redden op Sjabbat

Wat moet men doen wanneer men tefillien vindt op Sjabbat in een gebied waar het verboden is om op Sjabbat te dragen?

Wanneer iemand tefillien vindt op een veld buiten de stad, dan moet hij moeite doen ze te redden, zonder het draagverbod voor Sjabbat te overtreden. Een paar verschillende scenario’s worden aan het begin van dit hoofdstuk beschreven:

1. Wanneer aan de huisjes goede knopen zitten, mag men aannemen dat de tefillien koosjer zijn. De vinder moet ze dan om zijn arm en op zijn hoofd binden en ze zo in veiligheid brengen. En wanneer er een aantal stellen tefillien liggen [van een handelaar], moet hij ze zo om de beurt vervoeren.

2. Wanneer er te veel paren tefillien liggen, zodat hij niet in staat zou zijn ze op de bovenvermelde manier in veiligheid te brengen, dan moet hij bij de tefillien blijven totdat de Sjabbat voorbij is, waarna hij ze kan opnemen en naar de stad kan brengen.

3. Wanneer hij bang is om de tefillien in het openbaar te dragen, omdat de overheid de mitswa van tefillien verboden heeft, dan moet hij de tefillien bedekken, om ze zo te beschermen tegen verlies.

4. Wanneer hij bang is om bij de tefillien te blijven totdat Sjabbat voorbij is, zoals in het tweede geval is beschreven, omdat hij misschien ’s nachts op zijn eenzame plek kan worden overvallen, dan moet hij trachten ze in veiligheid te brengen op een manier die niet in strijd is met Tora-voorschriften. Twee mogelijkheden worden geboden:

a. De Tanna Kama (de eerste Geleerde) in de Misjna zegt dat hij ze moet vervoeren door volledig halt te maken, iedere keer voordat hij vier ammot gelopen heeft, waarna hij weer iets minder dan vier ammot verder loopt, stopt, enz. Steeds lopen en stoppen. Daar dragen op openbaar terrein door Tora alleen verboden is als men vier ammot of meer loopt, overtreedt men op deze manier alleen een Rabbijns verbod, dat ook het dragen over een kleinere afstand verbiedt [om te voorkomen dat men onbedoeld toch vier ammot zou dragen en daarmee een verbod van Tora zou overtreden, waarop de doodstraf staat] en dit Rabbijns verbod wordt onder deze omstandigheden opgeheven, ten einde de tefillien te kunnen redden.

b. Rabbi Sjim’on suggereert een andere oplossing: de vinder moet trachten een menselijke ketting te organiseren, waarbij ieder lid van de ketting de tefillien in ontvangst neemt en aan zijn buurman doorgeeft, totdat de tefillien hun veilige bestemming bereikt hebben. Op deze manier wordt er in het geheel niet gedragen en wordt er geen wet overtreden.

Het voordeel van de eerste oplossing is dat de vinder het allemaal zelf doet en op die manier wordt vermeden dat er een heleboel mensen bij betrokken worden, waardoor het een publieke gebeurtenis wordt, waarmee men de geest van Sjabbat geweld zou aan doen. Rabbi Sjim’on daarentegen aarzelt om iemand aan te raden alleen de tefillien in veiligheid te brengen, omdat hij bang is dat de vinder niet op tijd binnen vier ammot zou stoppen en daarmee een Tora-verbod zou overtreden.