Archief Joma

Aanmelden

zondag 25 juni 2006

29 Siwan 5766

Aan de orde van de daf

De voornaamste onderwerpen van Traktaat Joma 18

Door Zwi Goldberg

De vier of vijf broden voor de Kohen Gadol

De Gemara vraagt:  Waarom zeggen de Rabbijnen dat de Kohen Gadol vier of vijf broden krijgt?

De Gemara antwoordt: In Traktaat Soeka wordt een discussie vermeld tussen de Rabbijnen en Rabbi Jehoeda. De Rabbijnen daar menen dat alle twaalf toonbroden verdeeld worden onder de Kohaniem, zes broden voor de uitgaande wacht [die dienst doet tot en met de Sjabbat-sjacharit en moessaf-dienst en dan vervangen wordt door de nieuwe wacht, die de rest van de dienst die dag en van de komende week doet], en zes broden voor de inkomende wacht. De Rabbijnen menen dat de Kohen Gadol iets minder dan de helf van die broden krijgt, en daar de helft zes is, krijgt hij er vijf volgens die Rabbijnen van Traktaat Soeka. Rabbi Jehoeda meent daar dat slechts tien broden onder de Kohaniem verdeeld werden en dat de inkomende wacht twee extra broden kreeg als beloning voor het sluiten ’s avonds van de poorten van de Tempel. De Kohen Gadol krijgt dus volgens R. Jehoeda van die tien broden iets minder dan de helft, dus vier broden. En de Rabbijnen nemen geen standpunt in over de discussie in Traktaat Joma, vandaar dat er hier staat: vier of vijf broden.

Rawa heeft gezegd: De Baraita geeft de mening van Rebbi weer, namelijk dat de Kohen Gadol de helft krijgt en niet iets minder dan de helft en Rebbi gaat volgens R. Jehoeda (dus dat er slechts tien broden verdeeld worden).

Vraag:  Waarom zegt de Baraita dan „vier of vijf”? Het moet altijd vijf zijn?

De Gemara antwoordt: Op feestdagen doen al de misjmarot dienst in de Tempel. Wanneer een Jom Tov op vrijdag eindigt of op zondag begint, kunnen de misjmerot niet naar huis na afloop van hun dienst en dan krijgen zij twee broden om te verdelen, zodat er nog maar acht overbleven voor de inkomende en uitgaande wacht, en dan krijgt de Kohen Gadol maar vier broden. Maar als er geen extra wachten zijn, krijgt de Kohen Gadol vijf broden.

De Gemara vraagt: Als het zo is dat de hele Baraita de mening van Rebbi weergeeft en dat dus volgens Rebbi de Kohen Gadol soms vier en soms vijf broden krijgt, waarom zegt de Baraita dan op het eind dat volgens Rebbi de Kohen Gadol vijf broden krijgt?

De Gemara antwoordt: Dat is een moeilijke vraag [waarop we geen antwoord weten].

De volgende fase van de voorbereiding van de Kohen Gadol op Jom Kippoer

Misjna Er werden twee geleerden van het Sanhedrin aangewezen die de Kohen Gadol gedurende die week van afzondering de afdelingen uit Tora over de dienst van Jom Kippoer voorlazen en hem aanmoedigden om dat zelf te bestuderen, voor het geval dat hij het nimmer geleerd had.

Op de ochtgend voor Jom Kippoer liet men hem alle dieren zien, waar hij op Jom Kippoer mee te maken zou hebben, opdat hij ze zou herkennen.

De hele week mocht hij eten wat hij wilde, maar erev Jom kippoer vermeden zij hem slaapverwekkend voedsel te geven.

Wat voor soort Kohen Gadol is dit?

De Gemara vraagt: Wat voor soort Kohen Gadol is het waar de Misjna het over heeft die nog nooit de wetten van Jom Kippoer geleerd heeft? Een Baraita leert: Er staat geschreven [Leviticus 21:10]: „En de Kohen is verheven boven al zijn broeders,” dat betekent dat de Kohen Gadol boven zijn broeders verheven moet zijn in kracht, schoonehid, wijsheid en rijkdom. Die beschijving klopt niet met die van onze Misjna?

De Gemara (Rav Joseef) antwoordt: De Baraita heeft het over de Kohen Gadol in de Eerste Tempel. Maar de Hoge Priesters in de Tweede Tempel-periode waren corrupt en werden aangesteld door omkoping van de koning.

De parade van de dieren

Onze Misjna vertelt dat op de ochtend voor Jom Kippoer men de Kohen Gadol ossen, rammen en schapen liet zien, zodat hij die dieren bij de dienst op Jom Kippoer zou herkennen. Een Baraita vult aan: ook geiten.

De Gemara vraagt: Waarom noemt de Misjna geen geiten?

De Gemara antwoordt: De geit moest verzoening doen voor de zonden van het hele volk en de aanblik daarvan zou hem aan alle zonden van Israël doen herinneren en dat kon de Kohen Gadol misschien wanhopig maken, dat zijn gebeden niet zouden worden geaccepteerd.

Het dieet van de Kohen Gadol tijdens diens afzondering

Een Baraita: Men gaf de Kohen Gadol op de dag voor Jom Kippoer voedsel, dat was samengesteld uit fijn meel en eieren, zodat zijn darmen zich zouden ledigen vóór Jom Kippoer en hij daar tijdens de dienst geen last van zou hebben. Maar de geleerden zeiden dat dit soort voedsel lustgevoelens opwekt, waardoor de Kohen Gadol een nachtelijke zaadlozing kan krijgen, dus dat geeft men hem niet!

Het dieet van een zav

We geven een zav (een man die aan vloeiingen lijdt] geen melk, kaas, eieren of wijn te eten of te drinken, want dat veroorzaakt de vloeiing, en ook geen sap van gestampte bonen, vet vlees of visvet en ook niet iets wat iemand tamee maakt [door een zaadlozing]: dus geen knoflook, kersen, porselein, eieren en eroeca [een soort tuinkruid].

Daf 18b

Het vermijden van toema

Betreffende het vermijden van nachtelijke zaadlozingen:

Rav: Een gast die overnacht, moet geen eieren eten en niet in de pyjama van zijn gastheer slapen [want eieren kunnen een zaadlozing veroorzaken en dat ziet dan de gastheer in zijn pyjama.

Om dergelijke nachtelijke verontreinigingen te voorkomen, huwden Rav en Rav Nachman een vrouw op hun reizen in het buitenland.

De Gemara vraagt: Maar ons wordt in een Baraita geleerd dat men niet in een ander land met een andere vrouw mag trouwen, want als daar kinderen uit voortkomen, die de kinderen uit het eerste huwelijk ontmoeten, zonder dat zij weten dat zij van dezelfde vader zijn, en zij trouwen, dan komen daar mamzers [onwettige kinderen] uit voort. Hoe konden ze dat doen?

De Gemara antwoordt: De kinderen van Geleerden zijn overal bekend, net als hun beroemde vaders.

De Gemara vraagt: Maar een vrouw moet zeven dagen wachten na een huwelijksvoorstel, voor het geval dat zij uit pure opwinding door de gedachte aan het komende huwelijk een bloeding krijgt. Hoe konden die Rabbijnen dan onmiddellijk trouwen als zij in het buitenland waren?

De Gemara antwoordt: Zij zonden hun huwelijksaanzoek vooruit, zodat de vrouwen zich konden voorbereiden.

Verdere voorbereidingen van de Kohen Gadol voor Jom Kippoer

Misjna De Geleerden droegen de Kohen Gadol over aan een geleerde kohen, die hem naar het Beit Avtinan bracht [waar die Kohen de Kohen Gadol de diverse handelingen leerde die hij moest verrichten op Jom Kippoer, o.a. hoe hij een handvol reukwek moest nemen en dat moest offeren. De familie Avtinan bereidde dat reukwerk en het werd in de kamer met hun naam bewaard]. Zij [de Geleerden] namen hem een eed af, waarmee de Kohen Gadol plechtig beloofde niets te zullen veranderen aan de voorgeschre­ven dienst van Hasjem, waarna zowel de Kohen Gadol als de Geleerden zich afwendden en huil­den.

Wanneer de Kohen Gadol een Geleerde was, gaf hij de hele nacht voor Jom Kippoer les [in halacha, opdat hij niet in slaap zou vallen], en anders gaf men hem les. Hij las uit Job, Ezra en Kronieken, of men las hem daar­uit voor.  Zecharja ben Kewoetal zei: Ik heb vele malen voorgelezen uit het boek Daniël.