Archief Megilla

Aanmelden

 2007

 5767

Aan de orde van de daf

De voornaamste onderwerpen van Traktaat Megilla 30

Door Zwi Goldberg

vorige daf

volgende daf

Parasjat Sjekaliem

Zoals we op de vorige daf al gezien hebben, staat de afde­ling van parasjat Sjekaliem [Sjemot 30:11-16] in parasjat Kie Tissa [Sjemot 30:11-34:35], waar het dus de eerste vijf ver­zen van is. De Gemara merkt nu een pro­bleem op (zie schema hieronder):

Tetsawee

 

            Kie Tissa

Wajjakheel

Sjekaliem

27:20 ..............tot ..............30:10

11

12

13

14

15

16

30:17 …………… tot ………………….. 34:35

35:1……tot ……..38:20

                 

Wanneer de afdeling Sjekaliem gelezen moet worden op Sjabbat Tetsawee [Sjemot 27:20-30:10], dan komt de afdeling Sjekaliem [vers 11-16] daar onmiddellijk achteraan. Hoe lezen we dat dan?

R. Jitschak ben Nafcha zegt: zes mensen worden opgeroepen voor de afdeling van de week – Tetsawee [Sjemot 27:20-30:10] en de zevende leest vers 11-16, Sjekaliem.

Abbajjé maakt hiertegen bezwaar, want dan valt het niemand op dat er iets bijzonders gelezen wordt, men zal denken dat vers 11-16 [Sjekaliem] bij de wekelijkse afdeling hoort. Daarom stelt Abbajjé voor: de verzen 11-16 worden gevoegd bij de laatste verzen van Tetsawee en de zesde opgeroepene leest niet tot en met vers 10 maar tot en met vers 16 en de zevende opgeroepene leest die laatste vijf verzen nogmaals. Dat valt op.

Een Baraita blijkt met beide meningen in strijd te zijn.

[De minhag is om de afdeling van Sjekaliem als maftier te lezen, dus door de achtste man die wordt opgeroepen, in plaats van dat de maftier het laatste deel van de wekelijkse afdeling leest.]

Een ander, soortgelijk probleem: Hoe is de procedure als Sjabbat Sjekaliem samenvalt met Sjabbat Kie Tissa (waarvan de afdeling Sjekaliem de eerste vijf verzen zijn)?

R. Jitschak Nafcha zegt: Zes mensen lezen vanaf 30:17 tot het eind [en slaan de vijf eerste verzen, Sjekaliem [30:11-16] over.

Abbajjé werpt tegen: De mensen zullen denken dat men het begin van de parasja heeft overgeslagen en dat de laatste opgeroepene dat alsnog goed maakt, en dat men dus niet op volgorde leest. Beter is om de hele parasja van begin tot eind te lezen en de zevende opgeroepene herhaalt Sjekaliem.

Een Baraita bevestigt de regeling van Abbajjé.

Als Rosj Chodesj Adar op een werkdag valt

De Misjna zegt: Als Rosj Chodesj Adar op een werkdag valt, leest men parasjat Sjekaliem op de Sjabbat daarvoor.

In de Gemara hebben Rav en Sjmoeël een discussie over de vraag of dit ook geldt als Rosj Chodesj Adar op vrijdag valt. Volgens Rav leest men ook dan parasjat Sjekeliem op de Sjabbat ervoor, maar volgens Sjmoeël op de Sjabbat erna.

Het blijkt dat ook de Tannaïem R. Jehoeda en R. Sjim’on ben Elazar dit meningsverschil hebben. De Gemara geeft geen uitslag, maar Rasji [bovenaan daf 30b] zegt dat in al deze gevallen de halacha is volgens Rav.

Wanneer de vier parasjiot gelezen worden

1.   Wanneer Poeriem [14 Adar] op vrijdag valt, dan lezen we volgens Rav Parasjat Zachor op de Sjabbat daarvoor.

      Sjmoeël zegt, we lezen het de volgende dag [op Sjabbat, de 15e Adar].

Rav zegt: we moeten het ervoor lezen, want de herinnering moet aan het instandhouden van de mitswa voorafgaan [want er staat geschreven (Ester 9:28): En deze dagen zullen herdacht en in stand gehouden worden.”]

Sjmoeël zegt: Ommuurde steden vieren Poeriem op de 15e Adar, dus zij herdenken en doen tegelijkertijd. [En dus mogen de andere steden het ook op die dag lezen.]

De Misjna zegt: Op de tweede Sjabbat wordt Zachor gelezen. Maar als Rosj Chodesj Adar op Sjabbat valt, dan valt de tweede Sjabbat op 8 Adar en valt de 14e Adar (Poeriem) op een vrijdag, dus ook dan moet Zachor vóór Poeriem gelezen worden en niet erna.

Rav Pappa antwoordt: de 2e Sjabbat wil niet zeggen de 2e Sjabbat in Adar maar de 2e Sjabbat vanaf de onder­breking. [Als Rosj Chodesj Adar op een werkdag valt, wordt parasjat Sjekaliem op de Sjabbat daarvoor gelezen en de volgende Sjabbat, de eerst Sjabbat in Adar wordt dan niets extras gelezen.

Een Baraita: Zachor wordt gelezen op de Sjabbat vóór Poeriem, [wanneer dat op een werkdag valt], zelfs als Poeriem op vrijdag valt. [Dat steunt dus Rav.]

2.   Rav Hoena heeft gezegd dat volgens hem Rav gezegd heeft dat wanneer Poeriem op Sjabbat valt, dan leest men Parasjat Zachor op die Sjabbat-Poeriem. Maar Rav Nachman heeft een andere overlevering van Rav en volgens hem heeft Rav gezegd dat men het dan op de Sjabbat ervoor leest.

3.   De Misjna zegt: Op de derde Sjabbat leest men Parasjat Para Adoema. De Gemara verklaart: dat is de Sjabbat die volgt op Poeriem. Echter, als Rosj Chodesj Niesan op Sjabbat valt, wordt de afdeling Para Adoema op de Sjabbat daarvoor gelezen. [De afdeling Para Adoema wordt gelezen om de mensen eraan te herinneren dat zij zich moeten reinigen van de rituele onreinheid van een dode vóór Pesach. De afdeling HaChodesj wordt gelezen vóór of op Rosj Chodesj Niesan, waarin de wetten van Pesach besproken worden en daarom moet de afdeling van Para Adoema op de Sjabbat onmiddellijk vóór Parasjat HaChodesj gelezen worden. Dus als Rosj Chodesj Niesan op Sjabbat valt (en Poeriem, i.e. 14 Adar) op donderdag, dan leest men parasjat Para niet op de Sjabbat na Poeriem, i.e. de 16e Adar, maar op de 23 Adar.] (Zie diagram)

4.   De Misjna zegt ook: Op de vierde Sjabbat wordt parasjat HaChodesj gelezen.  Dat is de Sjabbat vóór Rosj Chodesj Niesan, wanneer dat op een werkdag valt, en als Rosj Chodesj Niesan op Sjabbat valt, leest men die Sjabbat Parasjat HaChodesj.

5.   Een Baraita geeft een overzicht van alle vier de speciale parasjiot, wanneer die gelezen worden en welke Haftara er op die Sjabbatot gelezen wordt.

Nu onze kalender is vastgesteld, kan Rosj Chodesj Adar alleen nog vallen op maandag, woensdag, vrijdag en Sjabbat.

Dus de volgende situaties kunnen zich voordoen:

 

z

m

d

w

d

v

sj

 

z

m

d

w

d

v

sj

 

 

 

 

 

 

sjekaliem

 

 

 

 

 

 

 

sjekaliem

 

rosj chod.

 adar

2

3

3

5

76

 

 

 

 

rosj chod.

adar

2

3

4

7

8

9

10

11

12

13

p. zachor

 

5

6

7

8

9

10

11

p. zachor

14

poeriem

15

16

17

18

19

20

par. para

 

12

13

14

poeriem

15

16

17

18

par. para

21

22

23

24

25

26

27

par.

HaChodesj

 

19

20

21

22

23

24

25

par.

HaChodesj

28

29

rosj chod.

 Niesan

 

 

 

 

 

26

27

28

29

rosj chod.

 Niesan

 

 

 

                                                                      Als Rosj Chodesj Adar op maandag valt                                                     Als Rosj Chodesj Adar op woensdag valt

 

z

m

d

w

d

v

sj

 

z

m

d

w

d

v

sj

 

 

 

 

 

 

sjekaliem

 

 

 

 

 

 

 

rosj chod.

 adar

sjekaliem

 

 

 

 

 

rosj chod.

 adar

2

 

2

3

4

5

6

7

8

p. zachor

3

4

5

6

7

8

9

p. zachor

 

9

10

11

12

13

14

poeriem

15

 

10

 

11

126

13

14

poeriem

15

16

 

 

16

17

18

19

20

 

21

22

par. para

17

18

19

20

21

22

23

par. para

 

23

24

25

26

27

28

29

par.

HaChodesj

24

25

26

27

28

29

rosj chod.

 Niesan

par.

HaChodesj

 

rosj chod.

 Niesan

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                           

                                                                  Als Rosj Chodesj Adar op vrijdag valt                                                                              Als Rosj Chodesj Adar op Sjabbat valt

 

Daf 30b

6.   De Misjna gaat verder en zegt: Op de vijfde Sjabbat volgt men weer de gewone volgorde.

De Gemara vraagt: over welke volgorde gaat het hier, de volgorde waarvan?

R. Ami zegt: men hervat de volgorde van de wekelijkse afdelingen. [R. Ami gaat er kennelijk van uit dat de wekelijkse afdelingen gedurende deze vier speciale Sjabbatot onderbroken worden en dat in plaats daarvan alleen de speciale parasjiot gelezen worden (Rasji)].

R. Jeremia zegt: men hervat de volgorde van de Haftarot. [Op de vier Sjabbatot waarop de vier speciale parasjiot gelezen worden, worden ook speciale, bij die parasjiot behorende Haftarot gelezen. Op de vijfde Sjabbat wordt volgens deze mening de volgorde van de Haftarot die bij de wekelijkse afdelingen horen, weer hervat (Rasji). Kennelijk is R. Jeremia van mening dat op de vier speciale Sjabbatot behalve de speciale parasjiot ook de gewone wekelijkse parasjiot gelezen worden.]

Abbajjé heeft gezegd dat het standpunt van R. Ami het meest logische is, maar de Gemara is het daar niet mee eens.

Speciale Tora-afdelingen voor speciale gelegenheden

Misjna Op Pesach lezen we de afdeling over de feestdagen in Wajjikra [22 (Rasji)]. Op Sjawoe’ot lezen we Zeven weken” [Dew. 15:19 (Rasji)]. Op Rosj Hasjana lezen we Op de 7e maand”  [Bam. 29:1-6]. Op Jom Kippoer  Lezen we Acharei Mot [Waj. 16:1-34]. Op de eerste dag Soekot lezen we over de feesten in Wajjikra; op de overige dagen van Soekot over de offers van Soekot. Op Chanoeka lezen we over Chanoekat HaMizbeach  [Bam. 7]. Op Poeriem over Amalek [Sjemot 17:8-16]. Op Rosj Chodesj lezen we Op de eerste dag van jullie nieuwe maanden” [Bam. 28:1-16]. Op Ma’amadot-dagen lezen we het Scheppingsverhaal.