Archief

Hearot
HaDaf HaJomi
Een wekelijkse Internetbrief voor lerners van de Daf HaJomi
Een uitgave van Zwi Goldberg – P.O.B. 3220 – Netanya - Israël – E-mail: zwigold@netvision.net.il
3 Nisan 5764 Traktaat Choelien 52 - 55 Nr. 56

Uit Meorot HaDaf HaYomi, Vol. 251 van Kollel Chassidei Sochatov, Bnei Brak

Daf 42a, 52b-54a: Het klauwen van een wolf

Het verschil tussen een slangenbeet en de klauwen van een roofdier

Droesa [geklauw] is één van de 18 treifot die wij als een halacha van Mosjé van Sinaï hebben overleverd gekregen. Rasji schrijft in zijn commentaar op daf 42a [beg.w.: Deroesat] dat een droesa een dier is dat door de klauwen van een roofdier getroffen werd, zodanig dat zijn gif het uiteindelijk zou doen sterven. Terwijl wij ons afvragen wat voor gif er in de klauwen van het roofdier kunnen zitten, leren wij ook dat de beet van een slang niet treifa maakt, zoals Abbajjé zegt [53a]: „Een droesa wordt alleen veroorzaakt door een poot… om een tand uit te sluiten.” Met andere woorden, een dier dat gebeten is door een roofdier is niet treifa en Rasji zegt daarop [beg.w. Awal sjeen lo] dat „het gif van het dier niet in zijn tanden zit”! Wij moeten dus begrijpen wat voor gif er in de klauwen  van een dier zit en hoe het mogelijk is dat het dodelijke gif van een slang geen treifa veroorzaakt [zie Responsa Chatam Sofer, J.D. 55; Aroech Hasjoelchan 57:3].

De definitie derisa heeft de halachische autoriteiten inderdaad generaties lang bezig gehouden. De auteur van Zivchei Kohen, die ongeveer 150 jaar geleden leefde, vertelt dat hij verschillende medische boeken geraadpleegd heeft en dat hij geen gif in de klauwen van dieren gevonden heeft dat schade kan veroorzaken. Hij citeert een zekere geleerde, die beweert dat er in bepaalde plaatsen bepaalde dieren zijn met gif in hun klauwen en dat daarom Chazal alle droesot verboden hebben. De Rivasj [Responsa 447] noemt deze halacha, onder die welke veroorzaakt dat de niet-Joodse geleerden „de spot met ons drijven”, maar hij waarschuwt scherp: „Wij leven niet volgens medische ontdekkingen, maar vertrouwen op Chazal, zelfs als zij zeggen dat rechts links is. Zij kregen de waarheid en de verklaringen van de mitswot van generatie op generatie van Mosjé overgeleverd. Wij geloven de Griekse en Arabische geleerden niet, zij spreken slechts op basis van hun eigen redeneringen.” HaGaon Rabbi Eliahoe Dessler zts”k verklaart [in Michtav MiEliahoe IV, brief 31, opmerking 4] dat vele halachot aan Chazal  werden overgeleverd en dat zij er verschillende redenen voor hebben gegeven, die in hun tijd bekend waren, terwijl zij andere verklaringen voor ons verborgen hielden.

Het gif is het resultaat van rottend voedsel: Sichat Choelien noemt een zeer interessante verklaring voor het gif tussen de klauwen [p.345]. De auteur vertelt dat een veterinaire deskundige hem uitlegde dat een wond van een roofdier een ernstige infectie veroorzaakt, die de dood tot gevolg kan hebben. De oorzaak daarvan is, dat de klauwen van vele roofdieren zich tussen hun tenen opvouwen en voedselresten van vorige prooien hopen zich daar op en rotten weg. Wanneer een dier zijn prooi aanvalt, infecteert het dat met het rotte voedsel en het is mogelijk dat dit gif de oorzaak is, dat de droesa  is inbegrepen in de treifot [en zie Michtav MiEliahoe, ibid].

De infectie veroorzaakt een dodelijk ziekte: Wij kunnen nu begrijpen waarom droesa door een slang niet treifa maakt. Er is een essentiëel verschil tussen een dier dat werd aangevallen door een roofdier en een die gebeten werd door een slang. Een dier dat werd aangevallen door een roofdier werd geïnfecteerd en zijn gezondheid is nu ondermijnd. De functie van zijn organen gaat achteruit, totdat het dier sterft. Dat wil zeggen, het wordt ziek ten gevolge van de infectie en sterft ten gevolge van die ziekte. Het doodsproces is anders bij een dier dat door een slang gebeten werd: Het gif dringt zijn aderen binnen maar beschadigd niet de organen. Het moet beschouwd worden als een externe doodsoorzaak, zoiets als een pijl waardoor het getroffen werd en het is niet als een ziek dier dat sterft ten gevolge van zijn ziekte. Chazal zeiden dat een treifa een ziek dier is, wiens doodsoorzaak zit in de organen van zijn lichaam [Sichat Choelien, ibid; wij danken Rabbi Moshe Sharm uit Bnei Brak voor zijn hulp bij de samenstelling van dit artikel].