Aantekeningen bij misjna 6:4

[1]. De Misjna bespreekt de prioriteit van de berachot.

[2]. Het gaat om allerlei verschillende soorten spijzen. Er is een meningsver­schil in de Gemara over wat de Misjna bedoelt: A) Het zijn allen verschil­lende soorten vruchten maar ze hebben allen dezelfde beracha nodig: of B) Het zijn verschillende soorten voedsel en ze hebben allen een verschillende beracha nodig.

In geval A kiest men één vrucht uit, zegt daarover de beracha en bedenkt daarbij dat die ook geldt voor de overige vruchten. De discussie die volgt in de Misjna gaat dan over de vraag: Welke vrucht kiest men als eerste.

In geval B gaat de discussie die volgt in de Misjna over de vraag welke beracha en welke soort voedsel voorrang heeft.

[3]. Van de zeven soorten: Tarwe, gerst, druiven, vijgen, granaatappels, oliehoudende olijven en dadels. En deze gaan voor, want hiervoor werd Israël geprezen. (RAV) [Deze zeven soorten worden genoemd in Dewariem 8:8].

[Wanneer verschillende van deze zeven soorten voor iemand liggen, dan wordt de volgorde bepaald door die waarin zij in Tora genoemd worden: Een land van tarwe, gerst, druiven, vijgen, enz. De Tora noemt ze in aflo­pen­de volgorde van belangrijkheid (Rasji).

[4]. Hij zegt de beracha over wat hij wil: Wat hij het lekkerste vindt, gaat voor. En de halacha volgt de geleerden.

[Er wordt uitgebreid in de Gemara gediscussieerd (zie boven nr 2). In geval A, waar alle vruchten dezelfde beracha vereisen, bijvoorbeeld appels, peren en dadels, (die allen de beracha boree perie ha’eets nodig hebben), eist Rabbi Jehoeda dat men eerst over een van de „zeven” vruchten een beracha maakt, dus dadels.

De geleerden zeggen: wat hij het lekkerst vindt. Allen zijn het erover eens dat als de vruchten verschillende berachot nodig hebben, dat men die ook moet zeggen.

Volgens de tweede mening (B) in noot nr. 2, gaat de discussie tussen Rabbi Jehoeda en de geleerden over het geval dat er verschillende soorten voor iemand liggen. Rabbi Jehoeda zegt dat de „zeven” soorten voorgaan, de geleerden zeggen dat het niets uitmaakt.

Rambam paskent als volgt: „Wanneer men verschillende soorten voedsel voor zich heeft liggen, maar de berachot is voor allen dezelfde [dus zoals in geval (A) hierboven, dan zegt men de beracha voor een soort en maakt daarmee de rest vrij. Wanneer er verschillende soorten voedsel zijn die ieder hun eigen beracha vereisen, dan doet hij dat. „Wanneer hij geen voorkeur heeft, en er staat één van de zeven soorten op tafel, dan zegt hij de beracha over wat het eerst in het Toravers genoemd wordt”. (Hilchot Berachot 8:13).

De Sjoelchan Aroech (O.Ch.  211:1) zegt: „Als men verschillende soorten vruchten voor zich heeft, die allen dezelfde beracha vereisen, en daaronder zijn er van de zeven soorten, dan gaat die van de zeven soorten voor, ook als hij die minder lekker vindt dan de andere soorten. Wanneer er geen van de zeven soorten bij zit, neemt hij eerst die welke hij het lekkerst vindt. Wanneer de beracha niet voor allen gelijk is, dan, zelfs al is er één van de zeven soorten bij, bijvoorbeeld radijs en olijven liggen voor hem, dan mag hij als eerste nemen wat hij wil, zelfs iets dat hij niet het lekkerst vindt. Maar sommigen zeggen dat hij eerst moet nemen wat het lekkerst is in zo’n geval.

De Misjna Beroera voegt daar aan toe dat het voorbeeld van de radijs en olijf eigenlijk geen goed voorbeeld is, omdat dit alleen geldt voor adama en ha’eets, maar als het ene sjèhakol vereist en andere ha’eets dan gaat de boomvrucht beslist voor.